W gospodarstwie mlecznym energia elektryczna pracuje przy każdym litrze mleka dwa razy. Najpierw podczas doju, gdy pompa próżniowa utrzymuje podciśnienie w instalacji, a potem w schładzalniku, który musi szybko obniżyć temperaturę mleka i utrzymać ją aż do odbioru przez mleczarnię. Do tego dochodzą podgrzewanie wody do mycia, wentylacja obory i praca urządzeń przy paszy i wodzie. Rachunek za prąd rośnie razem ze stadem, ale nie zawsze w tym samym tempie.
Co w gospodarstwie mlecznym pobiera energię
- Pompy próżniowe instalacji udojowej, pracujące przez cały czas doju.
- Schładzalniki mleka z agregatami chłodniczymi, które pracują najmocniej zaraz po doju i utrzymują temperaturę do przyjazdu cysterny.
- Podgrzewacze wody do mycia instalacji udojowej i zbiornika po każdym odbiorze mleka.
- Roboty udojowe, które pracują przez całą dobę, bo krowy podchodzą do nich same, we własnym rytmie.
- Wentylatory i zraszacze w oborze, uruchamiane latem, gdy zwierzęta źle znoszą upał.
- Oświetlenie obory, w wielu gospodarstwach włączane na dłużej, żeby wydłużyć zwierzętom dzień świetlny.
- Pompy wody i podgrzewane poidła, które zimą chronią instalację przed zamarzaniem.
- Mieszadła i pompy gnojowicy, pracujące okresowo przed wywozem na pole.
Przy tradycyjnym doju dwa razy dziennie zużycie układa się w dwa wyraźne szczyty, rano i wieczorem, gdy jednocześnie pracują pompa próżniowa, podgrzewacz wody i agregat schładzalnika. Robot udojowy zmienia ten obraz. Szczyty są niższe, ale urządzenia pracują przez całą dobę i tworzą stałe obciążenie, którego wcześniej nie było.
Schładzanie mleka, czyli największa pozycja
Schładzalnik pracuje najintensywniej zaraz po doju, gdy do zbiornika trafia ciepłe mleko. Im szybciej trzeba obniżyć jego temperaturę, tym dłużej i mocniej działa agregat. Część gospodarstw stosuje wstępne schładzanie w płytowym wymienniku, w którym mleko oddaje ciepło wodzie ze studni, zanim trafi do zbiornika. Agregat ma wtedy mniej pracy, a woda ogrzana w wymienniku przydaje się do pojenia bydła.
Ciepło odebrane z mleka nie musi też uciekać na zewnątrz. Odzysk ciepła ze schładzalnika pozwala wstępnie podgrzać wodę do mycia instalacji, która inaczej wymagałaby osobnego grzania. To decyzje inwestycyjne, a nie zakupowe, ale ich skutek widać na fakturze. Dlatego przy analizie kosztów pytamy o wyposażenie hali udojowej, a nie tylko o roczne zużycie.
Dom i obora na jednym przyłączu
W wielu gospodarstwach dom mieszkalny, obora i warsztat korzystają z jednego punktu poboru energii (PPE). Taki układ utrudnia ocenę, ile kosztuje produkcja mleka, a grupa taryfowa bywa dobrana do sytuacji sprzed lat, gdy stado było mniejsze, a dój odbywał się bez robota. Przy rozbudowie obory warto więc sprawdzić nie tylko moc umowną, ale też to, czy dotychczasowa taryfa pasuje do nowego profilu zużycia.
W taryfie strefowej cena zależy od pory dnia, więc liczy się, o której godzinie odbywa się dój i mycie instalacji. Godziny stref zależą od operatora systemu dystrybucyjnego (OSD) i wybranej taryfy, dlatego każde gospodarstwo trzeba policzyć osobno. Taryfa, która opłaca się przy doju o świcie, przy innym rozkładzie dnia może nic nie dać.
Od czego zacząć porządkowanie kosztów
- Ocenić, ile energii idzie na schładzanie mleka, a ile na dój i mycie instalacji.
- Uwzględnić robota udojowego albo planowaną rozbudowę obory przy wyborze grupy taryfowej.
- Zebrać faktury z miesięcy letnich i zimowych, żeby zobaczyć wpływ wentylacji i podgrzewania poideł.
- Wyodrębnić zużycie domu, jeżeli korzysta z tego samego przyłącza co obora.
- Dopasować moc umowną do szczytu z normalnego doju, a nie do sytuacji wyjątkowych.
Gospodarstwo, jak każda firma, może zmienić sprzedawcę energii na podstawie zasady TPA (Third Party Access). Operator sieci pozostaje ten sam, zmienia się tylko strona, od której kupuje się energię. Warunki zakupu energii elektrycznej ustalamy na podstawie rozliczeń z ostatnich miesięcy, z uwzględnieniem sezonowości i planów rozbudowy. Pierwszym krokiem jest zawsze analiza kosztów energii. Jeżeli w gospodarstwie działa kocioł gazowy, na przykład do ogrzewania domu albo podgrzewania wody, sprawdzamy także warunki zakupu gazu ziemnego.
Najczęstsze pytania
Czy robot udojowy zmienia profil zużycia gospodarstwa?
Tak, i to wyraźnie. Przy doju dwa razy dziennie zużycie skupia się w dwóch porach dnia, a między nimi spada. Robot pracuje przez całą dobę, bo krowy podchodzą do niego same, więc szczyty są niższe, ale pojawia się stałe obciążenie w nocy i w ciągu dnia. Zmiana profilu może oznaczać, że dotychczasowa grupa taryfowa i moc umowna przestały pasować do gospodarstwa, dlatego po montażu robota warto przeliczyć oba parametry.
Czy odzysk ciepła ze schładzalnika ma znaczenie dla rachunku?
Może mieć, bo podgrzewanie wody do mycia instalacji udojowej i zbiornika to stała pozycja w zużyciu. Odzysk ciepła wykorzystuje energię, którą agregat i tak odbiera z mleka, do wstępnego podgrzania wody. Grzałka ma wtedy mniej pracy. Ile to daje w konkretnym gospodarstwie, zależy od wielkości stada, sposobu mycia i temperatury wody, dlatego tę wielkość ustala się na podstawie rachunków, a nie z ogólnych zestawień.
Czy dom i obora powinny mieć osobne punkty poboru energii?
Nie zawsze jest to konieczne, ale warto rozważyć taki podział przy rozbudowie gospodarstwa. Wspólne przyłącze sprawia, że koszt produkcji mleka miesza się z kosztem prowadzenia domu, a grupa taryfowa musi pasować do obu jednocześnie. Osobne punkty poboru pozwalają dobrać warunki do każdej części i lepiej ocenić opłacalność produkcji. O opłacalności podziału decydują układ przyłącza i koszt prac po stronie operatora sieci.
Czy taryfa dwustrefowa opłaca się przy doju rano i wieczorem?
To zależy od tego, jak godziny doju i mycia instalacji pokrywają się ze strefami tańszej energii. Godziny stref ustala operator systemu dystrybucyjnego w swojej taryfie i nie są one takie same w całym kraju. Jeżeli poranny dój, mycie i najcięższa praca schładzalnika wypadają w strefie droższej, zmiana taryfy może nic nie dać. Przed decyzją porównujemy rachunki w obu wariantach na podstawie rzeczywistego rozkładu zużycia.
Podsumowanie
Gospodarstwo mleczne płaci za energię głównie przy doju, schładzaniu mleka i podgrzewaniu wody, a profil zużycia zmienia się razem z wyposażeniem obory. Robot udojowy, rozbudowa stada albo nowe chłodzenie to dobry moment, żeby przeliczyć grupę taryfową i moc umowną. Często okazuje się, że warunki dobrane lata temu nie pasują już do gospodarstwa.
Szukają Państwo sposobu na optymalizację kosztów energii w firmie? Nasi doradcy bezpłatnie przeanalizują Państwa faktury i przedstawią korzystniejsze oferty dostępne na rynku. Zapraszamy do kontaktu: formularz na stronie logicsolutions.pl/kontakt lub telefon: 883 005 653 lub 500 085 389.