W kopalni kruszywa najbardziej widać koparki i wywrotki, ale to nie one zużywają najwięcej prądu. Energię elektryczną pobierają kruszarki, przesiewacze, przenośniki taśmowe i pompy, które utrzymują wyrobisko suche albo podają wodę do płukania. Zakład przeróbczy ma dużą moc, często jest zasilany ze średniego napięcia i pracuje w wyraźnym rytmie sezonowym. Dlatego jego rachunek za energię ma kilka pułapek, których nie spotyka się w zwykłej hali produkcyjnej.
Najwięksi odbiorcy energii w zakładzie przeróbczym
- Kruszarki szczękowe, stożkowe i udarowe, napędzane silnikami dużej mocy.
- Przesiewacze wibracyjne sortujące materiał na frakcje.
- Przenośniki taśmowe łączące kolejne etapy przeróbki i podające kruszywo na hałdy.
- Płuczki i hydrocyklony, potrzebne tam, gdzie piasek i żwir trzeba oczyścić z gliny i pyłów.
- Pompy odwadniające wyrobisko oraz pompy obiegu wody technologicznej.
- Pogłębiarki i ssawy na złożach eksploatowanych spod wody, jeżeli mają napęd elektryczny.
- Zaplecze, czyli warsztat, waga samochodowa, oświetlenie placu i biuro.
Kruszarka i przesiewacz pracują tylko wtedy, gdy zakład produkuje. Pompy odwadniające działają często przez całą dobę i przez cały rok, także w zimowej przerwie, bo woda napływa do wyrobiska niezależnie od tego, czy ktoś wydobywa kruszywo. To jeden z powodów, dla których faktura w miesiącach postoju nie spada do zera.
Rozruch linii a moc umowna
Operator systemu dystrybucyjnego (OSD) rozlicza moc na podstawie najwyższego średniego poboru w okresach piętnastominutowych. Krótki rozruch pojedynczego silnika rzadko przesądza o wyniku. Problem pojawia się wtedy, gdy w tym samym kwadransie ruszają kruszarka, przesiewacze, płuczka i pompy, a linia od razu pracuje pod pełnym obciążeniem. Średnia przekracza wtedy moc umowną, a za przekroczenia OSD nalicza dodatkowe opłaty.
Linie przeróbcze uruchamia się zwykle od końca, od przenośników odbierających materiał, żeby kruszywo nie zalegało na taśmach. Wpisanie do tej procedury kilkuminutowych odstępów między urządzeniami nic nie kosztuje, a wyraźnie zmniejsza ryzyko dodatkowych opłat w miesiącach pełnej produkcji.
Silniki kruszarek i pomp pobierają też energię bierną. Jeżeli współczynnik mocy spada poniżej progu określonego w taryfie OSD, na fakturze pojawia się osobna pozycja za energię bierną. Ogranicza ją bateria kondensatorów dobrana do instalacji zakładu.
Zimowa przerwa i rezerwa mocy
W wielu zakładach zimą produkcja zwalnia albo staje. Mróz utrudnia płukanie i transport, a budowy zamawiają mniej materiału. Moc umowna ustawiona pod letnią produkcję jest wtedy opłacana bez pokrycia, bo opłata za nią nie zależy od tego, czy kruszarka pracuje. Warto sprawdzić, czy umowa dystrybucyjna pozwala zmieniać moc umowną w ciągu roku i na jakich warunkach, bo zasady określa taryfa konkretnego OSD.
Grupa taryfowa i wybór sprzedawcy
Większe zakłady przeróbcze są zwykle przyłączone do sieci średniego napięcia i rozliczane w grupach taryfowych B. Mniejsze żwirownie, z jedną linią i kilkoma pompami, często zostają w grupie C na niskim napięciu. Od grupy zależą stawki dystrybucyjne i sposób rozliczania mocy, więc po rozbudowie zakładu warto sprawdzić, czy dotychczasowy przydział nadal ma sens.
Sprzedawcę energii zakład wybiera sam, na zasadzie TPA (Third Party Access). Zdarza się, że kopalnia położona z dala od miast nigdy nie zmieniała sprzedawcy i od lat płaci według tego samego cennika. Zmiana sprzedawcy nie wymaga żadnych prac przy przyłączu ani przy rozdzielni, a pokazuje, czy obecna cena odpowiada warunkom dostępnym na rynku.
Plan działania dla zakładu wydobywczego
- Uporządkować kolejność uruchamiania linii, żeby urządzenia nie startowały w tym samym kwadransie.
- Wyszukać na fakturach pozycje za przekroczenie mocy i za energię bierną.
- Wyposażyć pompy w falowniki tam, gdzie ilość wody zmienia się w ciągu doby.
- Zapytać OSD o zasady zmiany mocy umownej na okres zimowy.
- Porównać cenę energii z ofertami innych sprzedawców.
Dla zakładów wydobywczych liczymy koszty osobno dla sezonu wydobycia i dla zimowej przerwy, bo dopiero takie zestawienie pokazuje, ile kosztuje utrzymanie wyrobiska bez produkcji. To punkt wyjścia do naszej analizy kosztów energii i do wyboru oferty na energię elektryczną. Logic Solutions działa na terenie całej Polski, więc obsługujemy także zakłady położone daleko od dużych miast.
Najczęstsze pytania
Skąd wysoka faktura za prąd w miesiącach, gdy kopalnia nie wydobywa?
Bo część urządzeń pracuje niezależnie od wydobycia. Pompy odwadniające muszą usuwać wodę z wyrobiska przez cały rok, a do tego dochodzą oświetlenie placu, ogrzewanie zaplecza i warsztatu. Drugim powodem jest opłata za moc umowną, płacona co miesiąc w tej samej wysokości, nawet gdy kruszarka stoi. Jeżeli moc ustawiono pod letnią produkcję, zimą zakład płaci za rezerwę, z której nie korzysta.
Czy rozruch kruszarki może spowodować przekroczenie mocy umownej?
Sam rozruch trwa krótko, a OSD rozlicza moc na podstawie średniego poboru w okresach piętnastominutowych, więc pojedynczy start zwykle nie przesądza o przekroczeniu. Ryzyko rośnie, gdy w jednym kwadransie ruszają kruszarka, przesiewacze, płuczka i pompy, a linia od razu pracuje pod pełnym obciążeniem. Rozłożenie startów w czasie i uruchamianie linii od przenośników odbierających materiał ogranicza dodatkowe opłaty bez żadnej inwestycji.
Czy falowniki na pompach obniżają koszty energii?
Często tak, zwłaszcza gdy ilość wody zmienia się w ciągu doby albo roku. Pompa bez falownika pracuje z pełną prędkością, a nadmiar przepływu jest dławiony zaworem. Falownik dopasowuje obroty do potrzeb, więc silnik pobiera mniej energii przy mniejszym przepływie. Opłacalność zależy od mocy pompy i liczby godzin pracy, dlatego najlepiej zacząć od pomp pracujących przez całą dobę, bo tam efekt jest największy.
Czy zakład z kilkoma wyrobiskami może kupować energię w jednej umowie?
Tak. Sprzedawca może objąć jedną umową sprzedaży wiele punktów poboru energii (PPE), nawet jeśli leżą w różnych miejscowościach. Każdy punkt zachowuje swoją grupę taryfową i moc umowną, a opłaty dystrybucyjne nadal są liczone osobno dla każdego przyłącza. Wspólny wolumen ułatwia jednak negocjacje ceny energii i porządkuje rozliczenia. Warto tylko sprawdzić, czy wszystkie dotychczasowe umowy kończą się w podobnym terminie.
Podsumowanie
Kopalnia kruszywa płaci nie tylko za kruszenie, ale też za utrzymanie suchego wyrobiska przez cały rok i za moc zamówioną na sezon. Przemyślana kolejność rozruchu, kontrola energii biernej i moc umowna dopasowana do zimowej przerwy obniżają rachunek bez wymiany maszyn. Wybór sprzedawcy jest kolejnym krokiem, nie pierwszym.
Szukają Państwo sposobu na optymalizację kosztów energii w firmie? Nasi doradcy bezpłatnie przeanalizują Państwa faktury i przedstawią korzystniejsze oferty dostępne na rynku. Zapraszamy do kontaktu: formularz na stronie logicsolutions.pl/kontakt lub telefon: 883 005 653 lub 500 085 389.