Październik to w sadownictwie czas zamykania komór. Jabłka zebrane w ostatnich tygodniach trafiają do przechowalni, gdzie mają przetrwać do wiosny, a często do lata, bez utraty jędrności i smaku. Pracują przy tym agregaty chłodnicze, wentylatory parowników, generatory azotu i adsorbery dwutlenku węgla. Przechowalnia z kontrolowaną atmosferą zużywa prąd przez wiele miesięcy bez przerwy, a największy pobór przypada dokładnie na okres zbiorów.
Co pracuje w przechowalni
- Agregaty chłodnicze ze sprężarkami, które obniżają i utrzymują temperaturę w komorach.
- Wentylatory parowników rozprowadzające chłodne powietrze między skrzyniopaletami.
- Generatory azotu, które obniżają zawartość tlenu w szczelnych komorach i spowalniają dojrzewanie owoców.
- Adsorbery dwutlenku węgla, usuwające nadmiar gazu wydzielanego przez oddychające jabłka.
- Układy odszraniania parowników, uruchamiane cyklicznie przez cały sezon.
- Sortownie i kalibrownice z wodnym podawaniem owoców, pracujące przy wysyłce.
- Pakowalnia, wózki widłowe i oświetlenie hal.
W zwykłej chłodni najwięcej energii zużywa samo chłodzenie. W przechowalni z kontrolowaną atmosferą dochodzi do tego utrzymanie składu powietrza, a generator azotu potrafi być jednym z większych odbiorców w całym obiekcie. Zużycie zależy więc nie tylko od liczby komór, ale też od tego, jak często komory są otwierane i ponownie uszczelniane.
Schładzanie po zbiorze, czyli szczyt sezonu
Owoce prosto z sadu mają temperaturę otoczenia. Zanim trafią do stanu spoczynku, trzeba je szybko schłodzić, a komora pracuje wtedy z pełną mocą agregatów. Jeżeli kilka komór zapełnia się w tym samym tygodniu, przechowalnia osiąga najwyższy pobór mocy w całym roku. Później, gdy owoce są schłodzone, a atmosfera ustabilizowana, zapotrzebowanie wyraźnie spada.
Dla rachunku ważne są dwie liczby: moc umowna, czyli limit poboru zapisany w umowie dystrybucyjnej z operatorem systemu dystrybucyjnego (OSD), oraz zużycie w poszczególnych miesiącach. Moc umowna dobrana do jesiennego szczytu przez większą część roku jest wykorzystana tylko częściowo. Dobrana za nisko powoduje opłaty za przekroczenia w czasie zbiorów. Rozłożenie załadunku komór na kilka tygodni obniża szczyt, choć zależy oczywiście od terminów zbioru poszczególnych odmian.
Noc pracuje na korzyść chłodni
Przechowalnia ma dużą bezwładność cieplną. Schłodzone owoce i izolowane ściany komór utrzymują temperaturę przez wiele godzin, więc część pracy agregatów da się przesunąć na noc. Taryfa dwustrefowa ma niższe stawki w godzinach nocnych, a przy całodobowej pracy chłodzenia ta różnica liczy się przez cały sezon. Warto sprawdzić, czy obecna grupa taryfowa w ogóle pozwala na takie rozliczenie i czy sterowanie agregatów jest ustawione pod taryfę, a nie tylko pod temperaturę.
Dachy przechowalni to często duże, nieocienione powierzchnie. Instalacja fotowoltaiczna produkuje najwięcej energii latem, kiedy w komorach zostaje już niewiele owoców, dlatego jej opłacalność trzeba liczyć na całorocznym profilu obiektu, a nie na samej powierzchni dachu.
Zakup energii dla gospodarstwa sadowniczego
Przechowalnia zwykle należy do gospodarstwa albo grupy producentów, która ma kilka punktów poboru energii (PPE): komory, sortownię, dom i budynki gospodarcze. Sprzedawca może objąć je jedną umową, choć za dystrybucję każde przyłącze rozlicza się samodzielnie. Sprzedawcę gospodarstwo wybiera dowolnie, bo obowiązuje zasada dostępu stron trzecich do sieci, TPA (Third Party Access). Zmiana sprzedawcy nie wymaga przerwy w zasilaniu komór.
Przy cenie stałej (FIX) warto zwrócić uwagę na deklarowane roczne zużycie. Rok z niższym zbiorem oznacza mniej zapełnionych komór, a część umów rozlicza wyraźne odchylenie od deklaracji na osobnych zasadach.
Lista na ten sezon
- Rozłożyć załadunek komór tak, żeby schładzanie kilku z nich nie wypadało w tych samych dniach.
- Odczytać z faktur jesienny pobór mocy i zestawić go z wartością zapisaną w umowie.
- Ustawić sterowanie agregatów z myślą o strefie nocnej, jeśli taryfa ją przewiduje.
- Kontrolować szczelność komór, bo każde rozszczelnienie wymusza dłuższą pracę generatora azotu.
- Połączyć punkty poboru gospodarstwa w jednej umowie sprzedaży, jeśli to możliwe.
Dla przechowalni liczymy koszty osobno dla miesięcy zbiorów, przechowywania i wysyłki, bo każdy z tych okresów ma inny profil. Taki podział jest punktem wyjścia naszej analizy kosztów energii i podstawą wyboru oferty na energię elektryczną. Z Logic Solutions współpracują firmy z całego kraju, w tym gospodarstwa z regionów sadowniczych.
Najczęstsze pytania
Dlaczego przechowalnia zużywa najwięcej prądu jesienią?
Jesienią trafiają do niej owoce prosto z sadu, o temperaturze otoczenia. Zanim zostaną schłodzone i komora zostanie uszczelniona, agregaty pracują pełną mocą, a generator azotu musi obniżyć zawartość tlenu w świeżo zamkniętej komorze. Gdy kilka komór zapełnia się w tym samym czasie, pobór mocy osiąga najwyższy poziom w roku. Zimą, przy ustabilizowanej atmosferze, zapotrzebowanie spada, choć chłodzenie pracuje dalej przez całą dobę.
Czy generator azotu można wyłączać, żeby oszczędzać energię?
Generator pracuje wtedy, gdy trzeba obniżyć zawartość tlenu, więc nie działa przez cały czas. Najwięcej pracy ma przy zamykaniu komory i po każdym jej otwarciu. Dlatego oszczędność daje przede wszystkim szczelność komór i ograniczenie liczby otwarć w sezonie, a nie ręczne wyłączanie urządzenia. Ustawienia składu atmosfery dobiera się do odmian i warunków przechowywania, więc każdą zmianę warto uzgodnić z serwisem instalacji.
Czy taryfa nocna ma sens w chłodni, która pracuje całą dobę?
Często ma, właśnie dlatego, że chłodnia pracuje bez przerwy. Schłodzone owoce i izolowane komory utrzymują temperaturę przez wiele godzin, więc agregaty mogą pracować intensywniej nocą, gdy obowiązują niższe stawki, a w dzień tylko podtrzymywać chłodzenie. Efekt zależy od sterowania instalacji i od tego, jaką część dobowego zużycia uda się przesunąć. Najlepiej policzyć go na danych z licznika z całego sezonu.
Czy grupa producentów może kupować energię wspólnie?
Może, jeżeli ma do tego podstawę organizacyjną i prawną, na przykład wspólną spółkę albo umowę zakupu dla wszystkich członków. Łączny wolumen kilku przechowalni ułatwia negocjacje ceny, przy czym taryfa i moc umowna każdego punktu poboru pozostają bez zmian. Warto jednak sprawdzić terminy zakończenia dotychczasowych umów, bo zakupy grupowe najłatwiej zorganizować wtedy, gdy umowy wszystkich uczestników kończą się w podobnym czasie.
Podsumowanie
Przechowalnia z kontrolowaną atmosferą płaci za energię najwięcej w okresie zbiorów, a potem przez wiele miesięcy utrzymuje chłód i skład powietrza w komorach. Rozłożony załadunek, szczelne komory i sterowanie dopasowane do taryfy obniżają rachunek bez zmiany technologii przechowywania. Dobrze przygotowany profil zużycia ułatwia potem rozmowę ze sprzedawcą energii.
Szukają Państwo sposobu na optymalizację kosztów energii w firmie? Nasi doradcy bezpłatnie przeanalizują Państwa faktury i przedstawią korzystniejsze oferty dostępne na rynku. Zapraszamy do kontaktu: formularz na stronie logicsolutions.pl/kontakt lub telefon: 883 005 653 lub 500 085 389.