Kadłub jachtu powstaje z laminatu, a laminat ma swoje wymagania. Żywica utwardza się poprawnie tylko w odpowiedniej temperaturze i wilgotności, więc hala laminowania musi być ogrzewana i wentylowana także wtedy, gdy na zewnątrz panuje mróz. Do tego dochodzą frezarki do modeli i form, pompy próżniowe, kompresory i komory wygrzewania. Stocznia budująca łodzie pracuje najciężej zimą i wiosną, przed sezonem żeglarskim, a rachunek za energię rośnie dokładnie w tym okresie.
Odbiorcy energii w stoczni
- Frezarki CNC wycinające modele i formy kadłubów, często pracujące wiele godzin bez przerwy.
- Pompy próżniowe do infuzji żywicy i do mocowania laminatu w formach.
- Wentylacja i odciągi usuwające opary żywic i pył po szlifowaniu.
- Ogrzewanie i osuszanie hal, które utrzymuje warunki potrzebne do utwardzania laminatu.
- Komory wygrzewania, w których elementy dochodzą do pełnej wytrzymałości w podwyższonej temperaturze.
- Kompresory zasilające narzędzia pneumatyczne i natrysk.
- Suwnice, wózki i stanowiska montażu wyposażenia.
Rozkład kosztów zależy od technologii. Stocznia, która laminuje ręcznie, zużywa najwięcej na ogrzewanie i wentylację hal. Zakład pracujący metodą infuzji ma dodatkowo długie cykle pomp próżniowych, a wytwórnia form dużą część energii zużywa na frezowanie.
Wentylacja, która wyrzuca ciepło
Opary żywic trzeba usuwać z hali, więc odciągi pracują przez cały czas laminowania. Razem z oparami wylatuje jednak ogrzane powietrze, a jego miejsce zajmuje zimne z zewnątrz, które trzeba podgrzać od nowa. Zimą to jedna z największych pozycji w rachunku stoczni. Odzysk ciepła z powietrza wywiewanego, strefowanie hali i odciągi miejscowe przy stanowiskach zamiast ogólnej wymiany całego powietrza zmniejszają tę stratę bez pogorszenia warunków pracy.
Podobnie jest z kompresorami. Nieszczelności w instalacji sprężonego powietrza oznaczają, że sprężarka pracuje także w przerwach, gdy nikt nie używa narzędzi. Okresowe sprawdzenie instalacji i wyłączanie zasilania pneumatyki po zakończeniu zmiany to proste kroki, które widać na fakturze.
Szczyt budowy i moc umowna
Wiosną, w okresie intensywnej budowy, w stoczni jednocześnie pracują ogrzewanie, wentylacja, frezarki i komory wygrzewania. Wtedy przypada najwyższy pobór mocy, a moc umowna z umowy dystrybucyjnej, którą stocznia ma z OSD (operatorem systemu dystrybucyjnego), powinna go pokrywać. W przeciwnym razie operator nalicza dodatkowe opłaty. Latem, gdy część łodzi jest już na wodzie, a w stoczni trwają głównie prace serwisowe, zapotrzebowanie wyraźnie spada.
Jeśli hala jest ogrzewana elektrycznie, na przykład nagrzewnicami albo pompami ciepła, ma to wpływ na wybór grupy taryfowej. Większe stocznie są zwykle przyłączone do średniego napięcia, a grupa przesądza o stawkach za dystrybucję i o tym, jak liczona jest moc. Po każdej rozbudowie hal warto sprawdzić, czy przydział nadal odpowiada skali zakładu.
Wybór sprzedawcy energii
Wybór sprzedawcy to prawo każdego odbiorcy, także stoczni, wynikające z zasady TPA, czyli Third Party Access. Przy produkcji z wyraźnym zimowym szczytem ważne jest, w jakich miesiącach przypada największe zużycie, bo od tego zależy, czy korzystniejsza będzie cena stała (FIX), czy oferta oparta na notowaniach SPOT. Cena stała zabezpiecza koszt w miesiącach budowy, a giełdowa potrafi być tańsza latem, gdy zużycie jest niewielkie.
Co sprawdzić przed kolejnym sezonem budowy
- Zmierzyć ilość powietrza wyrzucanego przez odciągi i ocenić możliwość odzysku ciepła.
- Wykryć nieszczelności w instalacji sprężonego powietrza i odciąć ją po zmianie.
- Zaplanować pracę komór wygrzewania tak, żeby nie nakładała się na rozruch całej hali.
- Odczytać zimowy pobór mocy i sprawdzić, czy mieści się w umowie dystrybucyjnej.
- Zestawić oferty z ceną stałą i giełdową na profilu zużycia z całego roku.
W stoczniach liczymy osobno miesiące budowy i miesiące serwisowe, bo dopiero wtedy widać, ile kosztuje utrzymanie warunków w hali laminowania. To podstawa naszej analizy kosztów energii i wyboru oferty na energię elektryczną. Gdy hale ogrzewa kocioł, przygotowujemy też porównanie ofert na gaz ziemny, którym jest opalany.
Najczęstsze pytania
Dlaczego hala laminowania musi być ogrzewana także w nocy?
Żywice utwardzają się prawidłowo tylko w określonym zakresie temperatury i wilgotności podanym przez producenta. Jeżeli hala wychłodzi się w nocy, świeżo położony laminat może utwardzać się wolniej i nierówno, a materiały przechowywane w hali trzeba będzie znowu doprowadzić do właściwej temperatury przed pracą. Dlatego wiele stoczni utrzymuje ogrzewanie przez całą dobę. Można je jednak obniżać w częściach hali, w których akurat nie trwa laminowanie.
Czy pompy próżniowe dużo zużywają przy infuzji?
Pojedyncza pompa nie ma bardzo dużej mocy, ale pracuje przez cały czas infuzji i utwardzania pod próżnią, często wiele godzin na jeden element. Przy kilku formach jednocześnie daje to zauważalną część rachunku. Znaczenie ma szczelność worków i połączeń: każda nieszczelność zmusza pompę do pracy z większym obciążeniem. Centralna instalacja próżniowa ze sterowaniem dopasowanym do liczby pracujących stanowisk zwykle zużywa mniej niż kilka osobnych pomp.
Czy odzysk ciepła z wentylacji opłaca się w stoczni?
Często tak, bo w hali laminowania wentylacja musi wymieniać dużo powietrza, a zimą każde wyrzucone ciepło trzeba wytworzyć ponownie. Wymiennik odzyskuje część energii z powietrza wywiewanego i podgrzewa nim powietrze nawiewane. Opłacalność zależy od ilości powietrza, liczby godzin pracy i sposobu ogrzewania hali. Rozwiązanie trzeba dobrać tak, żeby nie utrudniało usuwania oparów żywic, dlatego projekt powinien uwzględniać wymagania bezpieczeństwa pracy.
Czy stocznia z kilkoma halami może mieć jedną umowę na energię?
Jeżeli hale mają osobne przyłącza, sprzedawca może objąć wszystkie punkty poboru energii (PPE) jedną umową sprzedaży. Dla każdego przyłącza osobno zostają grupa taryfowa, moc umowna i rachunek za dystrybucję. Wspólna umowa porządkuje faktury i daje lepszą pozycję w negocjacjach ceny. Przy rozbudowie warto też ocenić, czy jedno większe przyłącze nie byłoby korzystniejsze od kilku mniejszych.
Podsumowanie
Stocznia jachtowa najwięcej płaci za energię zimą, gdy hale laminowania trzeba ogrzewać i wentylować, a frezarki i komory wygrzewania pracują pełną parą. Odzysk ciepła, szczelne instalacje próżniowe i pneumatyczne oraz moc umowna dopasowana do sezonu budowy obniżają koszty bez zmiany technologii. Na tym tle łatwiej ocenić oferty sprzedawców.
Szukają Państwo sposobu na optymalizację kosztów energii w firmie? Nasi doradcy bezpłatnie przeanalizują Państwa faktury i przedstawią korzystniejsze oferty dostępne na rynku. Zapraszamy do kontaktu: formularz na stronie logicsolutions.pl/kontakt lub telefon: 883 005 653 lub 500 085 389.