Energia elektryczna dla tłoczni oleju i olejarni – jak obniżyć koszty produkcji?
Olejarnia ma w roku dwa różne okresy. Po żniwach przyjmuje nasiona, suszy je i układa w silosach, a potem przez wiele miesięcy przerabia zgromadzony zapas. Oba okresy zużywają energię inaczej i w innych miejscach zakładu. Kto patrzy na rachunek za prąd tylko jako na jedną liczbę miesięcznie, nie zobaczy, że połowa kosztów przesuwa się w ciągu roku z magazynu na linię tłoczenia i z powrotem.
Linia olejarni krok po kroku
- Czyszczalnie nasion usuwają zanieczyszczenia przed przyjęciem surowca do magazynu.
- Wentylacja silosów utrzymuje nasiona w bezpiecznej temperaturze i wilgotności przez cały okres przechowywania.
- Kondycjonery podgrzewają nasiona przed tłoczeniem na gorąco.
- Prasy ślimakowe są głównym odbiornikiem w zakładzie i pracują pod stałym obciążeniem.
- Prasy filtracyjne i filtry workowe oddzielają olej od zawiesiny.
- Zbiorniki sedymentacyjne z mieszadłami i pompami, w których olej się klaruje.
- Chłodzenie oleju po tłoczeniu, szczególnie ważne przy produkcji olejów tłoczonych na zimno.
- Rozlewnia z myjką butelek, nalewakiem, zakręcarką i etykieciarką.
Z tego zestawienia wynika, że w olejarni pracują obok siebie dwie zupełnie różne instalacje. Linia tłoczenia pobiera dużo i równomiernie, gdy trwa przerób. Magazyn nasion pobiera mniej, ale bez przerwy, przez cały rok. Rozlewnia dokłada swój własny rytm, zależny od zamówień, a nie od sezonu.
Na zimno czy na gorąco
Sposób tłoczenia wpływa na zużycie energii w sposób dość bezpośredni. Tłoczenie na gorąco wymaga podgrzania nasion w kondycjonerze, co zwiększa wydajność prasy, ale dokłada koszt ciepła. Tłoczenie na zimno obywa się bez tego etapu, za to przebiega wolniej, a prasa pracuje dłużej na tę samą ilość oleju.
W praktyce wiele zakładów prowadzi obie produkcje równolegle, bo olej tłoczony na zimno sprzedaje się jako produkt o wyższej wartości. Dla rachunku za energię oznacza to, że struktura zużycia zmienia się razem z proporcjami asortymentu. Porównywanie miesięcy bez tej informacji może prowadzić do mylnych wniosków.
Rok podzielony przez żniwa
Okres skupu to czas najwyższego obciążenia magazynu. Czyszczalnie pracują intensywnie, a wentylacja silosów działa z pełną mocą, bo świeżo przyjęte nasiona trzeba szybko schłodzić. Jeżeli w tym samym czasie pracuje linia tłoczenia, zakład osiąga szczyt poboru, który wyznacza moc umowną na cały rok.
Warto sprawdzić, czy tego szczytu da się uniknąć przez rozsunięcie prac w czasie. Jeżeli linia tłoczenia może ograniczyć pracę na kilka tygodni skupu, moc umowna może zostać ustawiona niżej, a oszczędność na opłatach stałych obejmie wszystkie dwanaście miesięcy.
Porządek w rachunkach olejarni
- Oddzielić w analizie zużycie magazynu nasion od zużycia linii tłoczenia i rozlewni.
- Zestawić miesiące skupu z miesiącami przerobu i wskazać, kiedy padł roczny szczyt poboru.
- Uwzględnić proporcje asortymentu, czyli udział oleju tłoczonego na zimno w danym okresie.
- Zweryfikować moc umowną każdego punktu poboru energii (PPE) wobec rzeczywistego szczytu, a nie sumy mocy maszyn.
- Zaplanować rozmowę o umowie poza okresem skupu, gdy jest czas na spokojne porównanie ofert.
Zasada TPA (Third Party Access) pozwala wybrać sprzedawcę energii niezależnie od operatora systemu dystrybucyjnego (OSD). Warunki zakupu energii elektrycznej ustalamy dla każdego zakładu osobno, zaczynając od dokumentów, które firma już ma, czyli od rozliczeń. To jest analiza kosztów energii. Jeżeli suszarnia nasion albo kondycjonery są zasilane gazem, przy tej samej okazji sprawdzamy warunki zakupu gazu ziemnego.
Najczęstsze pytania
Czy tłoczenie na zimno i na gorąco różni się zużyciem energii?
Tak, choć w różny sposób. Tłoczenie na gorąco wymaga podgrzania nasion przed prasą, co zwiększa zużycie energii na ogrzewanie, ale poprawia wydajność tłoczenia. Tłoczenie na zimno pomija ten etap, lecz prasa pracuje dłużej na tę samą ilość oleju, a gotowy produkt często trzeba schłodzić. Który sposób wychodzi taniej w przeliczeniu na litr, zależy od konkretnej linii i surowca.
Jak przechowywanie nasion wpływa na rachunek poza sezonem skupu?
Nasiona w silosach wymagają stałej kontroli temperatury i wilgotności, więc wentylacja magazynu pracuje przez cały rok. Jej pobór jest mniejszy niż linii tłoczenia, ale nie spada do zera nawet wtedy, gdy przerób się zatrzymuje. W miesiącach niskiej produkcji to właśnie magazyn tworzy podstawę zużycia, razem z opłatami stałymi naliczanymi od mocy umownej. Warto wiedzieć, jaką część rachunku stanowi, bo nie zmniejszy się przez ograniczenie produkcji.
Czy rozlewnię oleju warto rozliczać osobno?
To zależy od tego, jak zasilany jest zakład. Jeżeli rozlewnia ma własne przyłącze albo stoi w osobnym budynku, osobne rozliczenie pozwala dobrać moc umowną i grupę taryfową do jej rytmu pracy, który zwykle wynika z zamówień, a nie z sezonu. Gdy wszystko zasila jeden punkt poboru, rozlewnię warto przynajmniej wyodrębnić w analizie, żeby wiedzieć, jaką część kosztów generuje samo pakowanie.
Czy filtracja i klarowanie zużywają więcej niż samo tłoczenie?
Zazwyczaj nie. Główną część energii pobierają prasy ślimakowe, które pracują pod dużym i stałym obciążeniem. Prasy filtracyjne, pompy i mieszadła w zbiornikach sedymentacyjnych zużywają wyraźnie mniej, choć pracują równolegle z linią. Wyjątkiem bywają zakłady prowadzące dalszą rafinację oleju, gdzie dochodzą etapy wymagające dużej ilości ciepła. Tam struktura zużycia wygląda inaczej i wymaga osobnej analizy.
Podsumowanie
W olejarni pracują obok siebie dwie instalacje o różnym rytmie: magazyn nasion, który pobiera energię przez cały rok, i linia tłoczenia, która pracuje, dopóki trwa przerób. Roczny szczyt poboru pojawia się zwykle w okresie skupu, gdy obie działają jednocześnie. Rozdzielenie ich w analizie, uwzględnienie asortymentu i dopasowanie mocy umownej do rzeczywistego szczytu porządkują koszty bez zmian w technologii.
Szukają Państwo sposobu na optymalizację kosztów energii w firmie? Nasi doradcy bezpłatnie przeanalizują Państwa faktury i przedstawią korzystniejsze oferty dostępne na rynku. Zapraszamy do kontaktu: formularz na stronie logicsolutions.pl/kontakt lub telefon: 883 005 653 lub 500 085 389.