Gaz ziemny dla odlewni i zakładów obróbki cieplnej – jak obniżyć koszty topienia?
W odlewni gaz ziemny nie jest kosztem pomocniczym, tylko elementem samej technologii. Piece topialne, podgrzewanie kadzi i wygrzewanie form pochłaniają go w ilościach, które sprawiają, że pozycja za paliwo potrafi konkurować z kosztem wsadu metalowego. Przy zamówieniach rozliczanych za kilogram odlewu każda zmiana ceny gazu przekłada się wprost na wynik zlecenia, a umowa zawarta kilka lat temu rzadko odpowiada dzisiejszym warunkom rynku.
Gdzie odlewnia zużywa gaz
Zapotrzebowanie jest skoncentrowane wokół procesów wysokotemperaturowych, które trudno przerwać w połowie.
- Piece topialne: tyglowe i wannowe pracują z najwyższym poborem podczas wytopu, a po jego zakończeniu przechodzą w tryb podtrzymania temperatury, który również zużywa paliwo.
- Podgrzewanie kadzi transportowych przed każdym zalewaniem, żeby ciekły metal nie tracił temperatury w drodze na formierkę.
- Suszenie i utwardzanie rdzeni oraz form, gdzie decyduje utrzymanie stałego reżimu cieplnego.
- Obróbka cieplna: wyżarzanie, odprężanie i przesycanie w piecach komorowych lub przelotowych, prowadzone według krzywych trwających wiele godzin.
- Piece do podgrzewania wsadu przed przeróbką plastyczną, jeżeli zakład prowadzi ją u siebie.
Wspólną cechą tych procesów jest bezwładność cieplna. Piec rozgrzany do temperatury roboczej wychładza się długo i drogo, dlatego zakłady prowadzą wytopy seriami, a między nimi utrzymują piece w gotowości. Ten sposób pracy tworzy profil zużycia gazu, który sprzedawcy oceniają inaczej niż równomierny pobór na ogrzewanie hali.
Moc umowna i profil odbioru
Umowa na gaz ziemny określa nie tylko cenę paliwa, ale też moc umowną, czyli maksymalny odbiór w jednostce czasu. Odlewnia, w której kilka pieców rozpoczyna wytop w zbliżonym momencie, generuje wysoki szczyt godzinowy, znacznie przekraczający średnią z doby.
Jeżeli moc umowna została ustalona na podstawie średniego zużycia, przekroczenia będą się pojawiać regularnie, a wraz z nimi opłaty naliczane niezależnie od tego, ile gazu zakład zużył łącznie. Odwrotny błąd jest równie kosztowny: moc zamówiona z dużym zapasem oznacza wyższe opłaty stałe płacone przez wszystkie miesiące roku, także te o mniejszej produkcji.
Właściwa wartość wynika z analizy rzeczywistego odbioru godzinowego z pełnego roku, a nie z prostego przeliczenia rocznego zużycia. W wielu zakładach da się dodatkowo obniżyć szczyt samym harmonogramem, rozsuwając w czasie rozpoczęcie wytopów na poszczególnych piecach.
Cena stała czy powiązana z rynkiem
Zakup gazu można rozliczać ceną stałą na cały okres umowy albo w formule opartej na notowaniach Towarowej Giełdy Energii (TGE). Odlewnia realizująca długie kontrakty z odbiorcami z motoryzacji czy maszynowego zwykle potrzebuje przewidywalności, bo cenę odlewu ustaliła z wyprzedzeniem i nie może jej korygować w trakcie.
Formuła rynkowa bywa korzystniejsza tam, gdzie zakład ma możliwość aktualizowania cennika albo pracuje na krótszych zamówieniach. Rozwiązaniem pośrednim jest podział wolumenu: część zabezpieczona ceną stałą pokrywa produkcję objętą kontraktami, reszta pozostaje rozliczana rynkowo.
Co można zrobić bez zmian w technologii
- Sprawdzić moc umowną wobec rzeczywistego odbioru godzinowego, nie wobec średniej dobowej.
- Rozsunąć w czasie rozpoczęcie wytopów, jeżeli harmonogram na to pozwala.
- Zweryfikować grupę taryfową przypisaną do zakładu przez operatora systemu dystrybucyjnego (OSD).
- Przejrzeć faktury pod kątem opłat za przekroczenia i składników przesyłowych.
- Zebrać oferty z całego rynku z wyprzedzeniem, zamiast podpisywać aneks w ostatnim miesiącu obowiązywania umowy.
Zasada TPA (Third Party Access) obejmuje również rynek gazu, więc odbiorca może wybrać sprzedawcę niezależnie od operatora odpowiedzialnego za sieć. Warunki zakupu gazu ziemnego ustalamy osobno dla każdego zakładu, a ponieważ odlewnia zużywa równolegle znaczne ilości prądu na napędy i odciągi, przy tej samej okazji sprawdzamy warunki zakupu energii elektrycznej. Zaczynamy od dokumentu, który zakład już posiada, czyli od faktur: to jest analiza kosztów energii.
Najczęstsze pytania
Czy zmiana sprzedawcy gazu grozi przerwą w pracy pieców?
Nie. Zmiana sprzedawcy jest operacją handlową i nie dotyczy przyłącza ani instalacji gazowej zakładu. Paliwo nadal dostarcza ten sam operator systemu dystrybucyjnego, tą samą siecią, a zmienia się wyłącznie podmiot, który sprzedaje gaz i wystawia fakturę. Ciągłość dostaw pozostaje zachowana, więc nie trzeba planować wychłodzenia pieców ani przerywać rozpoczętego cyklu obróbki cieplnej.
Jak ustalić właściwą moc umowną dla odlewni?
Podstawą powinien być rzeczywisty odbiór godzinowy z pełnego roku, obejmujący również miesiące najwyższej produkcji. Średnie zużycie roczne jest tu mylące, ponieważ ukrywa szczyty powstające przy jednoczesnym rozruchu pieców. Po ustaleniu faktycznego rozkładu warto sprawdzić, czy szczytu nie da się obniżyć samym harmonogramem wytopów. Dopiero potem ma sens wniosek o zmianę mocy u operatora.
Czy przy piecach pracujących w trybie podtrzymania da się coś zaoszczędzić?
Tak, choć oszczędność leży wtedy głównie po stronie warunków zakupu, a nie samej technologii. Podtrzymanie temperatury daje stabilne, przewidywalne zużycie w tle, a taki profil jest dla sprzedawców atrakcyjny i można go wykorzystać jako argument w negocjacjach. Warto również sprawdzić, czy przerwy między seriami wytopów są planowane w sposób ograniczający liczbę pełnych rozgrzewań pieca.
Gaz i energię elektryczną negocjować razem czy osobno?
To dwa odrębne rynki i dwie odrębne umowy, ale postępowanie warto prowadzić równolegle. Odlewnia zużywa znaczne ilości obu nośników, więc łączna skala zakupu wzmacnia pozycję negocjacyjną, a jeden przegląd faktur pozwala uporządkować obie umowy przy tej samej okazji. Terminy ich obowiązywania rzadko się pokrywają, dlatego zwykle ustala się kolejność i zaczyna od tej umowy, która kończy się wcześniej, nie tracąc z oczu drugiej.
Podsumowanie
Odlewnia zużywa gaz w sposób, którego nie opisuje żadna średnia: seriami, ze szczytami przy rozpoczęciu wytopów i stałym poborem na podtrzymanie temperatury pieców. Umowa oparta na uproszczonym profilu prowadzi albo do opłat za przekroczenia, albo do nadpłacania opłat stałych przez cały rok. Weryfikacja mocy umownej, uporządkowanie harmonogramu i zebranie ofert z rynku nie wymagają zatrzymania produkcji.
Szukają Państwo sposobu na optymalizację kosztów energii w firmie? Nasi doradcy bezpłatnie przeanalizują Państwa faktury i przedstawią korzystniejsze oferty dostępne na rynku. Zapraszamy do kontaktu: formularz na stronie logicsolutions.pl/kontakt lub telefon: 883 005 653 lub 500 085 389.