W zakładzie produkującym chipsy dużo energii zużywa się na podgrzewanie oleju do temperatury smażenia. Frytownica ciągła pracuje godzinami, a ciepło dostarcza jej najczęściej palnik gazowy, bezpośrednio albo przez kocioł i olej termalny. Do tego dochodzą piece do przekąsek pieczonych, prażalniki, kotły parowe i ogrzewanie hal. Dla takiego zakładu cena gazu i sposób jego rozliczania to jedna z głównych pozycji w kosztach wytworzenia każdej paczki.
Gdzie w zakładzie pracuje gaz
- Frytownice ciągłe ogrzewane palnikami gazowymi albo przez wymiennik ciepła.
- Kotły oleju termalnego, które podgrzewają olej grzewczy krążący do frytownic i pieców.
- Piece taśmowe do przekąsek pieczonych, krakersów i paluszków.
- Prażalniki i suszarki, na przykład do orzeszków albo przekąsek ekstrudowanych po wyjściu z ekstrudera.
- Kotły parowe i wodne dostarczające ciepło do blanszowania i mycia linii.
- Ogrzewanie hal produkcyjnych i magazynów.
Prąd zasila w takim zakładzie obieraczki, krajalnice, ekstrudery, wirówki odsączające tłuszcz, pakowaczki i chłodzenie. Gaz pokrywa natomiast ciepło procesowe, więc to on w największym stopniu decyduje o tym, ile kosztuje kilogram gotowego produktu.
Ciepło, które ucieka wyciągiem
Frytownica nie tylko podgrzewa olej. Odparowuje też wodę zawartą w plastrach ziemniaka, a ta para razem z dużą ilością ciepła uchodzi wyciągiem nad wanną. W wielu zakładach to największa pojedyncza strata energii na linii. Odzysk ciepła z oparów, na przykład do podgrzewania wody do mycia albo do blanszowania, zmniejsza zużycie gazu w kotłach bez zmiany samego procesu smażenia.
Druga strata to praca bez produktu. Frytownica rozgrzewana przed zmianą i utrzymywana w temperaturze podczas przezbrojeń albo mycia krajalnic zużywa gaz, choć nic nie smaży. Planowanie dłuższych serii tego samego wyrobu ogranicza liczbę takich przerw. Przyprawy nanosi się zwykle w bębnie za frytownicą, więc zmiana smaku nie musi oznaczać zatrzymania wanny.
Jak zakład płaci za gaz
Na fakturze za gaz zużycie podane jest w kilowatogodzinach. Wysokość opłat dystrybucyjnych wyznacza grupa taryfowa, którą nadaje operator systemu dystrybucyjnego (OSD) na podstawie rocznego zużycia, a u większych odbiorców także mocy umownej, wyrażonej w kilowatogodzinach na godzinę. Moc umowną ustala się dla poboru godzinowego, więc liczy się chwila, w której jednocześnie pracują frytownice, kotły i ogrzewanie hali. Taka chwila przypada zwykle na zimowy poranek przy rozruchu linii.
Handel gazem jest oddzielony od jego przesyłu. Tak działa zasada TPA (Third Party Access): zakład kupuje paliwo od wybranego sprzedawcy, a właściciel gazociągu, do którego jest przyłączony, dalej odpowiada tylko za dostarczenie. Paliwo płynie tymi samymi rurami, a instalacja w zakładzie pozostaje bez zmian.
Umowa dla zakładu, który pracuje cały rok
Produkcja przekąsek rośnie przed wakacjami, sezonem meczowym i świętami, ale linie pracują przez cały rok. Taki w miarę równy profil jest korzystny przy zakupie gazu, bo sprzedawca łatwiej wycenia odbiorcę o przewidywalnym zużyciu. Przy wyborze oferty warto zestawić oprócz ceny paliwa także opłatę handlową, długość umowy i zapisy o zużyciu deklarowanym na początku umowy. Część kontraktów przewiduje osobne rozliczenie, gdy zakład zużyje znacznie mniej albo więcej gazu, niż zapowiedział.
Gdzie szukać oszczędności w zakładzie przekąsek
- Odzyskiwać ciepło z oparów frytownic do mycia, blanszowania albo ogrzewania.
- Planować dłuższe serie, żeby skrócić czas utrzymywania wanny w temperaturze bez produkcji.
- Kontrolować sprawność palników i kotłów oleju termalnego podczas przeglądów.
- Weryfikować moc umowną po każdej rozbudowie linii.
- Negocjować umowę z uwzględnieniem zapisów o deklarowanym zużyciu.
Oferty na gaz ziemny przygotowujemy na podstawie rocznego zużycia zakładu i jego godzinowego poboru, bo to one decydują o grupie taryfowej i mocy umownej. Wszystko zaczyna się od analizy kosztów energii. Zakłady z liniami ekstruzji i dużą chłodnią mają też wysokie rachunki za energię elektryczną, więc oba media warto zestawić razem.
Najczęstsze pytania
Czy odzysk ciepła z frytownicy rzeczywiście zmniejsza zużycie gazu?
W większości zakładów tak, bo opary znad wanny niosą dużo ciepła, które bez odzysku trafia prosto do atmosfery. Wymiennik w wyciągu może podgrzewać wodę do mycia linii, blanszowania albo ogrzewania pomieszczeń, a to ciepło trzeba by inaczej wytworzyć w kotle gazowym. Skala oszczędności zależy od wydajności frytownicy i od możliwości wykorzystania odzyskanej energii przez cały rok, także latem.
Dlaczego frytownica zużywa gaz także w czasie przestojów?
Olej w wannie musi utrzymać temperaturę bliską roboczej, inaczej po przerwie produkcja ruszyłaby z opóźnieniem, a pierwsze partie byłyby niedosmażone. Palnik pracuje więc także wtedy, gdy linia stoi z powodu przezbrojenia, mycia krajalnic albo braku surowca. Każda godzina takiej pracy to koszt gazu bez produktu. Dłuższe serie tego samego wyrobu i sprawne przezbrojenia skracają ten czas, a efekt widać bezpośrednio na fakturze.
Czym różni się ogrzewanie bezpośrednie frytownicy od ogrzewania olejem termalnym?
Przy ogrzewaniu bezpośrednim palnik gazowy grzeje olej spożywczy w samej frytownicy, zwykle przez rury, którymi płyną spaliny. Przy ogrzewaniu pośrednim gaz spala się w osobnym kotle, który podgrzewa olej termalny, a ten oddaje ciepło olejowi spożywczemu w wymienniku. Układ pośredni pozwala zasilać z jednego kotła kilka urządzeń i łatwiej w nim odzyskiwać ciepło. Dla rachunku liczy się przede wszystkim sprawność kotła i palnika, dlatego oba rozwiązania wymagają regularnych przeglądów.
Czy zakład przekąsek może kupować gaz po cenie giełdowej?
Tak. Na rynku gazu, podobnie jak przy energii elektrycznej, dostępne są oferty z ceną stałą przez cały okres umowy oraz z ceną powiązaną z notowaniami na Towarowej Giełdzie Energii (TGE). Cena giełdowa szybciej oddaje spadki na rynku, ale równie szybko przenosi wzrosty. Zakład o równym zużyciu może łączyć oba rozwiązania i część paliwa kupić po cenie stałej. Wybór zależy od tego, jak bardzo firma potrzebuje stałego kosztu w kalkulacji cen swoich produktów.
Podsumowanie
W zakładzie przekąsek gaz zużywają frytownice, piece i kotły, ale spora część tej energii ucieka z oparami i w czasie przestojów. Odzysk ciepła, dłuższe serie i sprawne palniki zmniejszają zużycie, a właściwa grupa taryfowa i moc umowna porządkują opłaty stałe. Dopiero przy uporządkowanym zużyciu porównanie cen sprzedawców pokazuje pełny obraz.
Szukają Państwo sposobu na optymalizację kosztów energii w firmie? Nasi doradcy bezpłatnie przeanalizują Państwa faktury i przedstawią korzystniejsze oferty dostępne na rynku. Zapraszamy do kontaktu: formularz na stronie logicsolutions.pl/kontakt lub telefon: 883 005 653 lub 500 085 389.